ICTچیست:

فن آوری اطلاعات و ارتباطات چيست ؟
در بخش اول اين مقاله به منظور آشنائی با ابعاد متفاوت فن آوری اطلاعات و ارتباطات به طرح سوالاتی در اين رابطه پرداخته گرديد. در ادامه ، ضمن بررسی تفاوت بين " اطلاعات " و "دانش " ، به اين موضوع مهم اشاره گرديد که می توان اطلاعات را به منزله مواد اوليه توليد دانش در نظر گرفت . بين استفاده درست از اطلاعات و توليد دانش با توسعه ، ارتباط مستقيم و تنگاتنگی وجود دارد.
در بخش دوم با تمرکز بر روی فن آوری اطلاعات و ارتباطات و ارائه تعاريف متفاوت، به بررسی زيرساخت فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، خواهيم پرداخت .

فن آوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT )
تفاوت فن آوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT) با فن آوری اطلاعات ( IT ) ، چيست ؟ در فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، دستگاه ها و فن آوری های ارتباطی دارای جايگاهی خاص بوده و از عناصر اساسی به منظور استفاده از مزايا و دستاوردهای فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، محسوب می گردند. در ادامه با تعاريف متفاوت ICT ، بيشتر آشنا می شويم :

در اوايل سال 1990 به مجموعه سخت افزار ، نرم افزار ، شبکه و صنايع مرتبط به آنان ، فن آوری اطلاعات ( IT ) گفته می شد. در فن آوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT ) ، تاکيد و محوريت بر روی جنبه ارتباطی می باشد ، بگونه ای که ارتباطات به منزله يک "بايد" مطرح بوده که فن آوری اطلاعات بدون وجود آن امکان ارائه سرويس ها و خدمات را دارا نمی باشد .

فن آوری اطلاعات و ارتباطات،واژه ای است که به هر نوع دستگاه ارتباطی و يا برنامه نظير: راديو ، تلويزيون ، تلفن ها ی سلولی ، کامپيوتر ، نرم افزار ، سخت افزارهای شبکه ، سيستم های ماهواره اری و نظاير آن اطلاق شده که سرويس ها ،خدمات و برنامه های متعددی به آنان مرتبط می گردد( کنفرانس از راه دور ، آموزش از راه دور) .

فن آوری اطلاعات وارتباطات اغلب در يک مفهوم و جايگاه خاص مورد بررسی کاربردی دقييق تر قرار می گيرد نظير : فن آوری اطلاعات وارتباطات در آموزش ، بهداشت ، کتابخانه ها و غيره .

فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، به مجموعه امکانات سخت افزاری ، نرم افزاری ، شبکه ای و ارتباطی به منظور دستيابی مطلوب به اطلاعات ، گفته می شود .

همگرائی بين کامپيوتر و ارتباطات ، فن آوری اطلاعات و ارتباطات را شکل می دهد .( پيوند بين کامپيوتر و بهره برداری از تمامی قابليت های آن خصوصا" پردازش و ذخيره سازی داده با امکانات متعدد ارتباطی ) .

با اين که تکنولوژی های مرتبط با کامپيوتر به نوعی در جنگ جهانی دوم مورد استفاده قرار می گرفت ، ولی پتانسيل های گسترده آن پس از تحقق دو تحول عمده در سال 1980 بر همگان آشکار گرديد : تحول در صنعت نيمه هادی ها ( ترانزيستور ، مدارات مجتمع ، ميکرو تراشه ها ) ، کوچک و ارزان شدن کامپيوترها را به دنبال داشت . متعاقب اين تحول عظيم ، امکان استفاده از کامپيوتر در ابعاد بسيار گسترده و برای عموم کاربران، فراهم گرديد( کافی است به اطراف خود نگاهی داشته باشيم!) . دومين تحول عمده ، ارتباط کامپيوترها با يکديگر و بر پاسازی شبکه های کامپيوتری است . در ادامه با استفاده از فن آوری های متعدد مخابراتی و ارتباطی ، امکان اتصال و ارتباط بين شبکه های کامپيوتری ، فراهم گرديد .تحولات فوق ، زمينه انقلاب عظيم اطلاعاتی در عصر حاضر و ظهور فن آوری های متعدد اطلاعات و ارتباطات را ايجاد نموده است .

مهمترين ويژگی فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، نحوه ذخيره سازی ، پردازش و دستيابی به اطلاعات است .

به مجموعه فن آوری هائی که امکان ذخيره سازی ، پردازش ، ارائه و انتقال اطلاعات را از طريق محيط های انتقال فراهم می نمايد ، اطلاق می گردد.

فن آوری اطلاعات و ارتباطات به جايگاه برجسته اطلاعات ، دستگاههای ذخيره سازی و پردازش اطلاعات و دستگاههای انتقال و دستيابی به اطلاعات تاکيد دارد . بديهی است در اين راستا ، علاوه بر پتانسيل های مخابراتی ، رسانه هائی ديگر نظير راديو و تلويزيون نيز در فهرست وسايل ارتباطی ( کانال نشر و توزيع اطلاعات ) ، قرار خواهند گرفت . زير ساخت فن آوری اطلاعات و ارتباطات در مرحله اول نيازمند وجود يک زيرساخت اطلاعاتی است که در آن تمامی دستگاهها و وسايل ارتباطی نظير تجهيزات مخابراتی ، راديو و تلويزيون قرار خواهند گرفت . زيرساخت اطلاعاتی به منزله فونداسيون زيرساخت فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، مطرح بوده که امکان ارائه سرويس ها و خدمات اطلاعاتی را با کيفت مطلوب ، فراهم می نمايد. بر همين اساس می توان فن آوری اطلاعات و ارتباطات را مشتمل بر سه بخش اساسی زير در نظر گرفت :

زيرساخت اطلاعات Information Infrastructure : II
فن آوری های اطلاعات Information Technologies : IT
کاربردهای اطلاعات Information Application : IA


زير ساخت اطلاعات ( II )
در زيرساخت اطلاعات ، هدف ايجاد و گسترش امکانات زير می باشد :
شبکه ها و سرويس های مخابراتی
تکنولوژی های انتقال
سوئيچينگ و روتينگ
دستيابی و عرضه
ارتباطات چند رسانه ای ( صوت ، تصوير )

شامل :
- شبکه های موبايل ، بدون کابل
- شبکه های فيبر نوری
- سيستم های ماهواره ای
- سيستم های سخن پراکنی
- ترکيب ( تلفيق) مخابرات با سيستم های چند رسانه ای
- ارتباطات محلی با سرعت بالا
- ارتباطات شهری ، منطقه ای و ملی با سرعت بالا


فن آوری اطلاعات ( IT )
در فن آوری اطلاعات ، موارد زير مورد توجه قرار می گيرد :
ذخيره سازی اطلاعات
پردازش و ارائه اطلاعات
سيستم ها ی عامل
زبان ها ی برنامه نويسی
مهندسی پروتکل ها
نرم افزارهای کاربردی

شامل :
- پروتکل های شبکه
- شبکه های ذخيره سازی داده
- فن آوری های رمزنگاری و امنيتی
- سخت افزار( کامپيوترهای شخصی ، سرويس دهندگان و ... )
- طراحی بانک های اطلاعاتی
- زبان های ارائه محتوا در وب نظير HTML,XML
- تشخيص و پيشگيری از حملات

کاربردهای اطلاعات ( IA )
در کاربردهای اطلاعات ، موارد زير مورد توجه قرار می گيرد :
ارائه خدمات
اشتراک دانش
مديريت عمومی
سرويس های اجتماعی
راه حل های تجاری
توليد و نشر محتوا

شامل :
- آموزش
- فرصت های اقتصادی و توليد درآمد
- توسعه روستائی
- بهبود سلامت شهروندان نظير استفاده از درمان راه دور
- امنيت و مونيتورينگ مسائل زيست محيطی
- مديريت اقتصادی و دولتی
- کتابخانه های الکترونيکی
- تجارت الکترونيکی
- بانکداری الکترونيکی
- آموزش الکترونيکی
- و ...

همانگونه که ملاحظه می شود برای هر يک از بخش های سه گانه در فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، محدوده خاصی در نظر گرفته شده است ولی در عمل تعيين دقيق اين محدوده ، امری دشوار و گاها" غيرممکن است. مثلا" برنامه های نرم افزاری در بخش فن آوری اطلاعات قرار گرفته ولی امکان پياده سازی آنان در زير مجموعه کاربردهای اطلاعات ( IA ) نيز وجود خواهد داشت .همچنين ارتباطات چندرسانه ای در زير مجموعه زيرساخت اطلاعات ( II ) قرار گرفته شده اند ولی امکان پياده سازی برخی از ويژگی های مالتی مديا در زيرمجموعه فن آوری اطلاعات ( IT ) ، نيز وجود دارد.
علیرغم عدم وجود محدوده ای مشخص و شفاف برای هر يک از عناصر موجود در بخش های سه گانه زيرساخت فن آوری اطلاعات و ارتباطات ، می توان با لحاظ نمودن وزن بکارگيری امکانات سخت افزاری و نرم افزاری در هر يک از بخش ها ، به يک مرزبندی خاص دست يافت :

عناصر زيرساخت اطلاعات ( II ) ، نيازمند استفاده از تجهيزات و امکانات فيزيکی گسترده ای نظير سيستم های سوئيچينگ ، روتينگ ، شبکه ای گسترده از خطوط تلفن ثابت ، سيار و شبکه های رادئوئی ، می باشند . در اين رابطه و به منظورانجام عمليات و مديريت زيرساخت فيزيکی متشکل از عناصر و تجهيزات سخت افزاری ،می بايست از سخت افزار و نرم افزارهای متعددی استفاده شود. با طراحی و پياده سازی زيرساخت اطلاعات ( بستر ارتباطی ) ، امکان ارتباط دستگاههای مختلفی نظير تلفن های ثابت ، تلفن های سلولی ، دستگاههای بدون کابل ، کامپيوترهای شخصی و سرويس دهندگان به شبکه فراهم و آنان قادر به استفاده از سرويس ها و خدمات مختلفی می باشند.ارتباط با زيرساخت اطلاعاتی ( ارتباطی ) ممکن است مستقيما" (از طريق شبکه ايجاد شده) و يا با استفاده از تجهيزات خاصی نظير مودم، کارت های ISDN ، خطوط DSL و يا دستگاههای بدون کابل ، ايجاد گردد. معمولا" برای سنجش ميزان شکاف ديجيتالی بين جوامع فقير و ثروتمند ، به تنوع ، تعداد و کيفيت وسايل ارتباطی به زيرساخت ، استناد می گردد . بديهی است با فرض ايجاد زير ساخت اطلاعات ، بدون وجود دستگاههای ارتباطی ( از بعد کمی و کيفی) ، امکان استفاده مطلوب و بهينه از زير ساخت و درنهايت بهره مندی از دستاوردها و پتانسيل های ارائه شده در بخش های فن آوری اطلاعات و کاربردهای اطلاعات ، وجود نخواهد داشت . دستگاههای ارتباطی ( نظير تلفن های ثابت ، سلولی ) به عنوان شرط لازم برای ورود به بزرگراه های اطلاعاتی مطرح می باشند. بديهی است تنوع ، کيفيت و مقرون به صرفه بودن دستگاههای ارتباطی ، گزينه های متعددی را به منظور استفاده از منابع اطلاعاتی در اختيار متقاضيان ، قرار می دهد .امکان دستيابی آحاد جامعه به منابع اطلاعاتی ، يکی از عناصر اصلی سيا ست گذاری در زمان تعريف استراتژی توسعه فن آوری اطلاعات و ارتباطات در هر جامعه می باشد .

چرا به RF ID نياز داريم ؟

طبقه بندي موضوعي : مباحث عمومي فناوري اطلاعات

نويسنده : كيانوش مراديان

تاريخ انتشار : 25/09/1385

توسعه سازمان و گسترش آن بدون داشتن استراتژي كنترل تردد مطمئن، كاري بس دشوار است و درصورتيكه برنامه اي مدون و صحيح نداشته باشيد  با مشكلات فراواني در خصوص مديريت منابع انساني و حفظ دارايي هاي سازمان برخورد خواهيد كرد. يكي از ابزارهايي كه مارا در اين راستا ياري خواهد رساند RF ID مي باشد. با نصب و راه اندازي اين سيستم امكانات زير ايجاد خواهد شد :

1-      كنترل حضور و غياب پرسنل و همچنين مديريت جابجايي اقلام و تجهيزات

2-      رديابي مسير حركت افراد و تجهيزات

3-      امكان گزارش گيري هاي متنوع از سيستم

4-      تعريف حقوق دسترسي تردد افراد به مكان هاي مختلف

در زير هر يك از موارد فوق توضيح داده خواهد شد :

1-      كنترل حضور و غياب پرسنل و همچنين مديريت جابجايي اقلام و تجهيزات

در سيستم مديريت تردد افراد،كليه پرسنل داراي كارت تردد و تجهيزات مورد نياز داراي Tag خواهند شد.زمانيكه فرد يا تجهيزات از جلوي كارت خوان عبور داده مي شوند شماره مشخصه آن در سيستم ثبت خواهد شد. اطلاعات ثبت شده موارد زير را شامل مي شود :

الف : زمان عبور

ب : شماره گيت

د : شماره مشخصه يا ID

نرم افزار سيستم با گرد آوري اين اطلاعات و پردازش آن ها ، اقدام به ارائه گزارش حضورو غياب و همچنين وضعيت نقل و انتقال تجهيزات را خواهد داشت.

2-      رديابي مسير حركت افراد يا تجهيزات

با توجه به اطلاعات ثبت شده مي توان تحليلي از عبور افراد و تجهيزات نمود و بدينوسيله محل دقيق فرد يا شي را در سازمان رديابي كرد. بطور مثال اگر سه دروازه A , B , C را درنظر بگيريد اگر فردي از گيت A عبور كند ولي گيت B آن را ثبت نكرده باشد مي توان نتيجه گرفت كه فرد در مكاني بين گيت A و B قراردارد و به نقطه C هنوز نرسيده است. از اين خاصيت نه تنها در جهت رديابي ويافتن افراد استفاده ميشود بلكه اين تكنولوژي امكان رديابي اقلام و تجهيزات را مهيا مي سازد.

3-      امكان گزارش گيري هاي متنوع از سيستم

ثبت اطلاعات در دروازه ها و قسمت هاي مختلف ، نرم افزار را قادر خواهد ساخت تا گزارش هاي متنوعي را جهت تصميم گيري هاي مديريتي و آماري ايجاد نماييم . گزارش ورود و خروج ، گزارش تردد افراد به مكان هاي غير مجاز ، گزارش آماري از ميزان زمان متوسط صرف شده پرسنل براي ناهار و  . . . . از جمله اين گزارش ها محسوب مي شوند.

-      تعريف حقوق دسترسي تردد افراد به مكان هاي مختلف جهت ايجاد محدوديت تردد افراد به قسمت هاي غير مجاز ، اقدام به تهيه ليست اجازه تردد يا ليست دسترسي افراد در سيستم نرم افزاري مي شود . با تعريف اين ليست  به راحتي مي توان          از ورود افرادبه قسمت هاي غيرمجاز توسط گيت هاي مختلف جلوگيري كرد .

ابزار و تجهيزات مورد نياز جهت راه اندازي پروژه RF ID  :

جهت راه اندازي و نصب سيستم مديريتت تردد افراد يا RF ID نياز به تجهيزات زير مي باشد :

1-      كابل كشي شبكه

2-      تهيه و نصب Controller ها

3-      تهيه و نصب Reader يا كارت خوان ها

4-      نرم افزار مركزي كه نقش مغز متفكر سيستم را بازي خواهد كرد.

5-      كارت هاي فعال و غير فعال (Tag)

ا نواع كارت ها ( TAG ها) :

كارت هاي RFID را مي توان به دو دسته فعال و غيرفعال دسته بندي نمود. كارت ها يا Tag هاي فعال به دليل داشتن باتري داراي برد بيشتري از كارت هاي غيرفعال هستند و حتي گاهي برد آن ها به چند صد متر هم با توجه به فركانس تعريف شده آن مي رسد.كارت هاي غيرفعال فاقد باتري هستند و  انرژي لازم براي فعال سازي پردازنده و ارسال اطلاعات خود را از سيگنالي که از كارت خوان  دريافت مي دارند، تامين مي کنندو آن بدين صورت است  که ابتدا كارت خوان  امواجي را به سمت كارت ارسال مي دارد، سپس پردازنده كارت با استفاده از انرژي اين امواج، فعال شده و دستور دريافتي از سوي كارت خوان را پردازش مي کند و توسط امواجي که انرژي آنها هم از امواج دريافتي تامين شده است، نتيجه را به كارت خوان ارسال مي کند. برد اين كارت ها بسيار كم است ومعمولا برد كارت هاي غيرفعال از چند سانتي متر تا چند متر است. هر كارت و يا Tag داراي حافظه اي دو كيلوباتي است كه  يك شماره مشخصه 12 رقمي را در خود حفظ  مي كند. يك سيم پيچ كوچك هم نقش آنتن را در اين كارت ها ايفا مي كنند.

تكنولوژي :

سيستم RF ID مبتني بر امواج راديويي (Radio Frequency Identification) است كه از  چند كيلو هرتز تا  چندين گيگاهرتز تعيين مي شوند. اين سيستم  دريافت شماره مشخصه مربوط به يک شخص يا كالا را ممکن مي سازد. شماره مشخصه در يک كارت يا Tag شامل يک پردازنده كوچك متصل به يک سيم پيچ (آنتن كارت) ذخيره مي شود. يک دستگاه كارت خوان يا reader با كارت يا Tag ارتباط برقرار كرده و شماره مشخصه آن را مي خواند.

دو مثال كاربردي :

·         تصور كنيد يك كانتينر از تجهيزات مختلف درحال ورود به انبار است. درصورتيكه اين تجهيزات داراي RF ID Tag باشند در هنگام عبور از جلوي كارت خوان و فقط در چند ثانيه اطلاعات زير از سيستم RF ID استخراج خواهد شد :

الف : نوع تجهيزات

ب : تعداد هريك از تجهيزات و كالاها

ج : زمان ورود به انبار

د : شماره مشخصه هر يك

·         كتابخانه اي را در نظر بگيريد كه با بيش از ده ميليون جلد كتاب روزانه داراي 500 مراجعه كننده است. بديهي است مديريت سنتي اين مجموعه كاري بس دشوار مي باشد و مشكلات زير درخصوص آن به وضوح ديده مي شود :

1-      هزينه بالاي نگهداري از اين مجموعه

2-      تعداد زياد كارمندان و هزينه هاي مرتبط با آن ها

3-      اتلاف وقت فراوان درخصوص سرويس دادن به مشتريان و سختي تحويل دادن و تحويل گرفتن كتاب ها

4-      يافتن كتاب خاصي كه در جاي محصوص خودش گذاشته نشده غير ممكن است.

با توجه به مطالب بالا راه حل چيزي جز استفاده از سيستم RF ID نيست. با نصب كارت خوان  ها

يا Reader ها در قسمت هاي مختلف و مناسب و جايگزاري Tag در جلد كتاب ها مشكل حل

خواهد شد. البته فراموش نشود كه هريك از مراجعه كنندگان داراي كارت RF ID خواهند شد.

مرور يك اتفاق :

شخص به كتابخانه جهت امانت دادن كتاب مراجعه مي كند لذا ورود او در گيت ورودي ثبت مي شود.كتاب دلخواه خود را برداشته و خارج مي شود لذا سيستم شماره مشخصه كتاب و همچنين شخص داراي كارت را شناسايي كرده و ثبت مي نمايد. يعني در هنگام ورود يك شماره مشخصه ثبت مي شود و در هنگام خروج دو شماره مشخصه.  اين رويداد شماره خورده و جدول مخصوص آن در نرم افزار (DataBase) نگهداري مي شود.

-          نام كتاب و گروه كتاب ثبت مي شود

-          زمان خروج كتاب از كتابخانه ثبت مي شود.

-          شخص امانت گيرنده در سيستم شناسايي مي شود.

چند روز بعد شخص به كتابخانه مراجعه كرده و كتاب را در جاي خودش مي گذارد. در اين حالت در هنگام ورود دو شماره مشخصه ثبت شده و در هنگام خروج يكي ثبت مي شود. اين رويداد نيز شماره خورده و نگهداري مي شود.

-          نام كتاب و گروه كتاب ثبت مي شود.

-          زمان ورود كتاب به كتابخانه ثبت مي شود.

-          شخص امانت گيرنده در سيستم شناسايي مي شود.

با توجه به اين روند ساده مي توان از سيستم انتظار داشت تا اطلاعات زير را به گزارش دهد :

-          نام كتاب امانت گرفته شده

-          زماني كه كتاب به امانت گذارده شده است

-          شخص امانت گيرنده

-          تشخيص اينكه آيا كتاب در جاي خودش درست گذارده شده است.

-          و . . . .

سرعت ، زمان ، هزينه

با توجه به مثال هاي فوق فوايد اين سيستم را مي توان بصورت زير دسته بندي كرد :

-          سرعت روند ها بهبود چشمگيري پيدا مي كند.

-          هزينه مديريت تردد و يا جابجايي چند برابر كاهش مي يابد.

-          در زمان صرفه جويي چشمگيري خواهد شد.

نتيجه سخن :

سيستم RF ID تكنولوژي جديد و كاملا منعطفي است كه به تنهايي و تنها با نصب تجهيزات سخت افزاري آن نمي توان انتظار معجزه داشت و آنچه كه اين سيستم را شاخص كرده است امكان گزارش گيري هاي متنوع و نرم افزار و DataBase آن است و  دقيقا اين ويژگي است كه سيستم را قادر مي سازد تا با انواع كاربردها سازگار شود. در شروع پروژه هزينه هاي راه اندازي به نظر بالاست اما كافي است تنها برآوردي ساده  از هزينه هاي روزمره كاري خود داشته باشيد با اينكار به سادگي هزينه هاي اوليه توجيه پذير بوده و و درمي يابيد پس از مدت كوتاهي به سوددهي خواهيد رسيد

کتابخانه

1) مخابرات دیجیتال                           دانلود                                                                         

2)مخابرات سیار                                       دانلود                                                                                                                                                            

3)انواع خطوط مخابرات                                            دانلود